Ja i Gombrowicz – Część I

O tym, że autor „Ferdydurke” stawia problemy – zagadki sobie i czytelnikom przekonali się chyba wszyscy badacze próbujący zrozumieć, opisać, klasyfikować jego utwory. Charakterystyczne w tej kwestii są słowa Jana Błońskiego:

„Potem (tj. po zjeździe młodych polonistów; Warszawa 1949) o Gombrowiczu zaczęły pisać dziesiątki, setki, a na koniec chyba tysiące wszelkiego rodzaju znawców. I ja także nie mogłem się od niego odczepić. Ale się go bałem, bałem się o nim pisać… [...] Starałem się raczej pozostać blisko tekstów, rozjaśniać stopniowo najważniejsze dzieła…”.

zdjęcie pochodzi ze strony corazones-clandestinos

Wobec tekstu

Wielu spośród badaczy mówi o specyficznej trudności formułowania sądów o twórczości artysty. Krytycy gubią się, odczuwają niepokój lub frustrację spowodowaną brakiem metody, którą mogliby zastosować do tekstu. Mówi się o szyderczym śmiechu autora; o tym, że bawi się czytelnikami (i krytykami), stale sobie przecząc i siebie potwierdzając. Błoński mówi, że autor zręcznie zmienia gusta, style i przekonania. Ponadto, mówi się, że Gombrowicz stworzył, głównie w „Dzienniku”, w „Testament. Rozmowy z Dominique de Roux” i w korespondencji taki model interpretacyjny własnych utworów, poza który trudno jest wyjść. Świadczy to o dużej precyzji artysty, a także o nietypowej postaci jego dzieła.

Idąc za przykładem i metodą Błońskiego postaram się w kilku odcinkach rozjaśniać stopniowo „Kosmos” (1965) Gombrowicza na łamach Magazynu Znaker. Nie kryję tego, że i ja odczuwam specyficzny niepokój, gdy piszę o twórczości tego wciąż intrygującego pisarza. Ciąg dalszy w następnych odcinkach… Zobacz także fotograficzne portrety pisarza i usłysz jego głos

Rozjaśnianie Kosmosu (w przygotowaniu)

• Rzeczywistość jako szyfr w Kosmosie Witolda Gombrowicza
• Kosmos Gombrowicza i Antropologia
• Zagubiony – Bohater i Świat Przedstawiony w Kosmosie
• Rzeczywistość Kosmosu Gombrowicza
• Kosmos jako szyfr i zagadka
• Językowa rzeczywistość Kosmosu
• Chaotyczna rzeczywistość w ujęciu Gombrowicza i badaczy
• Powieść o tworzeniu się rzeczywistości
• Podsumowanie

Kosmos, Bibliografia, Linki

• Jan Błoński; „forma, śmiech i rzeczy ostateczne – studia o Gombrowiczu”; TAiWPN Universitas: Kraków 2003; str. 6
• Kosmos w Wikipedii
• Jan Błoński w Wikipedii
• Krakowska Szkoła Krytyki
• Błoński: Antynomie Gombrowicza
• Recenzja
• (z netu) Kosmos w Teatrze parodia procesu tworzenia trackback